शोकाकुल एकटेपणावर होमिओपॅथीची साथ  / Grieving Loneliness – Help of Homoeopathy

शोकाकुल एकटेपणावर होमिओपॅथीची साथ

    आपल्या प्रिय व्यक्तीच्या मृत्यूमुळे माणूस आतून पार तुटून जातो. ही अवस्था ज्याची त्याला समजत असते. त्या अवस्थेत प्रचंड एकटेपणा येत असतो.

    आपल्या आयुष्यातल्या महत्त्वाच्या आणि प्रिय व्यक्तीचा मृत्यू होणं म्हणजे वियोग (Bereavement) आणि प्रिय व्यक्तीच्या मृत्यूला दिली गेलेली प्रतिक्रिया किंवा त्या मृत्यूमुळे निर्माण झालेली भावना म्हणजे शोक (Grief).

      याचाच अर्थ एकाच घरात झालेल्या एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूमुळे वियोग जरी सगळ्यांनाच होत असला, तरी शोक प्रत्येकाचा वेगवेगळ्या पातळीचा असतो. गेलेल्या व्यक्तीशी आपली कशा प्रकारची बांधिलकी आहे,

     मृत्यू कशामुळे झालेला आहे, गेलेल्या व्यक्तींवरचं अवलंबित्व कसं होतं, या काही घटकांचा शोकाच्या पातळीवर परिणाम होतो.

     अशा प्रत्येक  व्यक्तीचा शोक वेगवेगळ्या प्रकारे व्यक्त होऊ शकतो. त्या मागची त्याची भावना काय आहे यावर होमिओपॅथीमध्ये अनेक चांगली गुणकारी औषध आहेत.

    सगळे लाड, प्रेम, हट्ट आईजवळ होते आणि आता तिला मोठं समजूतदार होणं भाग होतं. हे विचार मनात आले की तिला वाटायचं, आता माझ्यासाठी कोणीच नाही आहे.

  आपल्या  ‘आतल्या मुलाला’ (Inner Child) गोंजारणारं त्यांच्या माघारी कोणीच नसतं. आपलं बालपण आठवून कौतुकाने बोलणार कोणीच राहत नाही. बायको किंवा नवरा, मुलं, मित्रपरिवार ही आपल्या प्रेमानं ही उणीव भरून काढू शकत नाहीत.

    जेवढे घळाघळा वाहणारे अश्रू खरे असतात, तेवढेच मौनही ही खरं असतं. अश्रू पुसायला जर आपण धावत जातो, तर मग एखाद्याच्या मौनामध्ये आपण त्याच्याबरोबरच का असू शकत नाही ?

     संवेदनशीलतेच्या आणखी एका वरच्या पायरीवर जाऊन मौनामध्ये ही जर आपण होमिओपॅथीचा हात पुढे केला तर ती व्यक्ती एकटेपणाच्या भावनेतून निश्चित बाहेर पडते

    अशा प्रकारचा शोध फक्त मन, भावना इथपर्यंतच मर्यादित नसतो. त्याचा मेंदूवर परिणाम होतो. आपल्या मेंदूमध्ये बदामी केंद्र  (Amygdala)  नावाचा एक भाग असतो. या भागाचे काम प्रेम, राग, भीती या भावनांना सांभाळणं हे असतं.

    शोकाचा या भागावर परिणाम झाला की काही गोष्टींचा विस्मरण होतं, धोक्याच्या गोष्टींची जाणीव न होण्यासारख्या गोष्टी घडतात. त्यामुळे ती व्यक्ती स्वतःतच हरवल्यासारखी भासते. इतरांशी तिचा ‘कनेक्ट’ कमी होतो.

  त्याऐवजी पुरेशी गाड झोप, मेडिटेशन आणि सोबत होमिओपॅथीक उपचार या गोष्टींनी अमिग्डालावरील (Amygdala) परिणाम कमी होऊ शकतो. परिणामी तो माणूस शोक आणि एकटेपणातून बाहेर येतो.

    जवळच्या व्यक्तीच्या जाण्यामुळे होणारा शोक केवळ तात्कालिक नसतो. अनेकांच्या बाबतीत दीर्घकाळ रेंगाळतो. त्याचा सामना करता आला नाही तर येतो एकटेपणा आणि समाजापासून तुटणं. अशावेळी व्यक्तीव्यक्तीच्या शोकाचे तुलना टाळावी.

   शोकामुळे जो एकटेपणा येतो त्यातून बाहेर पडण्यासाठी तीन   ‘C’ मानसशास्त्रात सांगितले आहेत. Choose, Connect आणि Communicate (चुज, कनेक्ट आणि कम्युनिकेट) ही त्रिसूत्री समजली आणि होमिओपॅथीक औषधाबरोबर त्याचं  आचरण केलं तर एकटेपणाला दूर सारणं जमू शकतं.

    तिला जेव्हा अशी निवड करण्याची सवय लागली तेव्हा होमिओपॅथिक डॉक्टरने तिला दुसरा सी (‘C’)शिकवला. जोडलं जाणं (Connect-कनेक्ट).

मुळात आयुष्य एकटं राहण्यासाठी नाही आहे. अगदी तुम्ही अंतर्मुखी असला तरी. अशा प्रसंगांमध्ये एकटं राहणं पूरक नाही. तिला तिच्या जवळच्या व्यक्तींची जोडलेलं राहण्यास सांगण्यात आलं. काही न करता, न बोलता फक्त ती बाजूला जरी कोणी बसून राहत असेल, तिच्या मौनाला मौनानंच साथ देत असेल, तर तीने तशी परवानगी दिली पाहिजे. कदाचित ती व्यक्ती तिचं दुःख पूर्णपणे दूर करू शकणार नाही, पण त्या व्यक्तीची सोबत असल्यामुळे तिला खूप फरक पडेल.

  पुढच्या सत्रात होमिओपॅथी डॉक्टरने तिला तिसरा  सी ‘(C’) शिकवला (कम्युनिकेट- Communicate).

   या त्रिसूत्रीच्या बरोबरंच होमिओपॅथिक औषधांच्या मदतीने तिने पुष्कळच चांगल्या प्रकारे एकटेपणावर मात केली.

   कुटुंबातल्या कोणाचं तरी निधन होतं , काही काळ जातो आणि आपण आपल्या कामाला पूर्वत जायला लागतो. पण शोकातून बाहेर पडण्याच्या प्रत्येकाच्या पद्धती वेगवेगळ्या असतील आणि लागणारे वेळही वेगवेगळा असेल. फक्त त्या व्यक्तीचा प्रवास परत समाजात मिसळण्यामध्ये होत आहे, की उलटा – एकटेपणाकडे होत आहे, हे मात्र काळजीपूर्वक बघण्याची गरज आहे.

   अशा शोकाकुल व्यक्तींना बाहेर पडण्यासाठी दीर्घकाळ लागत असेल, अशा व्यक्तींना होमिओपॅथीक औषध उपचारपद्धती खूप चांगल्या प्रकारे मदत करते आणि त्या व्यक्तीचा प्रवास एकटेपणाकडे न जाता समाजात पुर्ववत मिसळण्यामध्ये होतो.